• آخرین اخبار
  • پربیننده ترین اخبار
موقعیت صفحه دوم سمت راست
تاریخی

کد خبر : 8618 - تاریخ انتشار : دوشنبه 04 اسفند 1393 - ساعت: 18:16

چاپ

آیا خواجه نصیر‌الدین در سقوط خلافت بغداد نقش داشته است؟


برخی متعصبان برای بدنام کردن شیعه خواجه نصیرالدین طوسی را در سقوط خلافت بغداد دخیل می‌دانند اما با بررسی تاریخی از منابع اهل سنت و شیعه این نظر رد می‌شود.

برخی متعصبان برای بدنام کردن شیعه خواجه نصیرالدین طوسی را در سقوط خلافت بغداد دخیل می‌دانند.

در‌حالی‌که نویسندگان کتاب‌های تاریخی اهل سنت که وقایع آن زمان را بررسی کرده‌اند خواجه نصیرالدین طوسی را در وقایع فتح بغداد بی‌تأثیر می‌دانند:

«علامه ابن فوطی حنبلی بغدادی» مورخ اهل ‏سنت که «ذهبی» درباره‌اش می‏گوید: «العالم البار متفنّن المحدث، المفید، مورخ الآفاق، مفخر اهل العراق»، در ماجرای سقوط بغداد چهارده سال داشت و اسیر شد. وی در کتابش واقعه فتح بغداد را می‏نویسد و به هیچ روی از خواجه نصیر در آن برهه یاد نمی‌کند.

* «ابن طقطقی» که حوادث بغداد را با یک واسطه نقل می‏کند تنها یک‏بار نام خواجه را به دلیل واسطه بودنش در ملاقات «ابن ‏علقمی» به میان می‌آورد و از خواجه و ترغیب او برای حمله مغول سخن نمی‌گوید.

*«ابی‏الفداء» در کتابش به تفصیل شیوه حمله «هلاکو» را به بغداد باز می‌گوید. اما از خواجه نصیرالدین طوسی یاد نمی‌کند.

*«ذهبی» که از شاگردان «ابن تیمیه» بوده و «منهاج ‏السنه» را با نام «منهاج الاعتدال» تلخیص کرده است با استادش در این‌باره موافق نیست و در کتابش پس از ذکر حوادث بغداد از خواجه سخن نمی‌گوید.

*«صلاح‏الدین صفدی» که نزدیک به چهل سال پس از واقعه بغداد به دنیا آمده است پس از ذکر واقعه بغداد از خواجه نام نمی‌برد.

*«جلال‏الدین سیوطی» در کتابش در گزارش این واقعه از خواجه یاد نمی‌کند.

*«ابن ‏خلدون» درباره خواجه می‏گوید: «و کان للمسلمین نفع».

* «عمادالدین ابی‏الفداء» می‏گوید: «حقیقت این سخن رایج را که خواجه نصیر طوسی هلاکو را به کشتن خلیفه واداشت خدا می‌داند. اما از دید من از شخص عاقل و فاضل چنین کاری سر نمی‏زند».

* «محمد بن‌علی بن‌طباطبا» در کتابش (که در سال 701 ه‍ .ق، یعنی 45 سال پس از فتح بغداد نوشته) می‏گوید:

حق مطلب این است که هر دولتی در هر زمان با پیدایی علل داخلی و خارجی از میان می‌رود و سقوط خلافت خاندان بنی‏عباس نیز تابع همین اصل کلی است. علل خارجی سقوط خلافت عباسی این بود که مغولان قوت گرفتند و به کشورگشایی پرداختند و ازاین‌رو در پی فتح بغداد بودند.

علت داخلی فتح بغداد هم ضعف حکومت عباسی بود. بنابراین سستی عزم و ضعف اراده خلیفه و ظلم و جور پسرش و نفاق امیران و سران لشکر چنین پی‌آمدی داشت».

«ابن‌کثیر» در این‌باره می­نویسد:

سربازان مهاجم مغول دارالخلافه بغداد را محاصره کردند و پیوسته به‌سوی ساکنان آن تیر می‌انداختند. حتی تیری به یکی از کنیزان خلیفه خورد که به رقص در برابر وی سرگرم بود و او را کشت. خلیفه آن کنیز را بسیار دوست می‌داشت و هنگامی که کنیز درگذشت خلیفه سخت برآشفت و فریاد کشید.

بنابراین خواجه نصیرالدین طوسی در پیدایی این رویداد به هیچ روی نقشی نداشت و خود هلاکو پس از فتح قلعه‌های اسماعیلیان به فتح بغداد فرمان داد.

افزون بر این شخصیت‏های بزرگ و دانشمندان دیگری جز خواجه با مغولان ملازم و طرف مشورت آنان بودند؛ چنان‌که «خواجه رشیدالدین فضل‏الله» نوه «رییس‏الدوله همدانی» می‏گوید:

هنگامی که هلاکو به‌سوی بغداد شتافت سیف‏الدین بتیکچی سنّی مدبر مملکت و خواجه نصیرالدین و صاحب سعید علاءالدین عطامک (نویسنده تاریخ جهانگشای جوینی) در خدمت مغول بودند.

خواجه نصیر شیعه بود و دیگران از رجال اهل سنت شمرده می‌شدند و خلیفه را امیرالمؤمنین می‏دانستند.

بنابراین اگر مشاوران هلاکو تا این اندازه در وی تأثیر می‌گذاردند و می‌توانستند او را از حمله به بغداد باز دارند چرا گناه این کار بر گردن خواجه افتاده است؟ «سیف‏الدین» در فتح بغداد وزیر هلاکو بود.

همچنین ماجرای کشته شدن «شرف‏الدین محمد» برادر بزرگ «سید علی بن‌ طاووس» و بسیاری از علما و سادات و شیعیان بهترین دلیل بر نقش نداشتن خواجه در فتح بغداد است؛ زیرا مغولان در این واقعه قبرهای قریش را ویران کردند و حرم کاظمین (ع) را سوزاندند و هیچ نیرویی مانع آنان نشد.

آیا اگر خواجه نصیر در آن واقعه حضور یا نقش داشت از کشته شدن شیعیان جلوگیری نمی‌کرد؟

یکی از علل حمله مغول به بغداد نفوذ عیسویان در لشکر مغول است. دولت‌های مسیحی پس از شکستشان در برابر «صلاح‏الدین ایوبی» در جنگ‌های صلیبی با قوم وحشی مغول طرح دوستی ریختند و درصدد برآمدند با کمک آنها شکست خود را جبران کنند و انتقام خود را از مسلمانان بگیرند. ازاین‏رو می‏توان گفت زن هلاکو که مسیحی بود و سفارش برادرش به فتح بغداد و وجود سردار مسیحی در سپاه مغول عوامل مؤثر در فتح بغداد بوده‌اند.

مسیحیان در حقیقت برای منحرف کردن فکر مسلمانان پای خواجه نصیر بزرگ‌ترین دانشمند عهد تاریک مغول و یگانه پناهگاه مسلمانان آن روز را به این واقعه مهم تاریخی کشیدند و بدین شیوه میان شیعه و سنی اختلاف انداختند یا بر اختلافشان افزودند و از این ماجرا سود بردند.


منبع : فارس

مطالب مرتبط با : آیا خواجه نصیر‌الدین در سقوط خلافت بغداد نقش داشته است؟
دیدگاه شما در مورد : آیا خواجه نصیر‌الدین در سقوط خلافت بغداد نقش داشته است؟

آیا خواجه نصیر‌الدین در سقوط خلافت بغداد نقش داشته است؟ تغییر کد

موقعیت صفحه دوم سمت چپ